• Opleidingen
  • Log in
  • nl en
  • Magazine
  • Menu
  • Info
  • Contact
  • Conamore B.V.
    Transformatorweg 30
    1014AK Amsterdam
    085 401 9368 info@conamore.com
  • Volg ons
  • Interview Gerhard Böckler

    "Weerbaarheid tegen chronische stress vereist een strategie."

    Coronacrisis. Klimaatcrisis. Economische crisis. De crisissen slaan ons om de oren… Hoe maken we onszelf weerbaar tegen alle stress waarin we tegenwoordig leven? En valt er ook iets te leren van een crisis? We vroegen het aan holistisch arts, stress expert en Con Amore-docent Gerhard Böckler. 

    Allereerst: waarom is stress zo funest voor onze gezondheid?

    “De afgelopen jaren is er de tendens ontstaan dat stress bedreigend is. Maar ons hele leven bestaat uit stress. ’s Morgens opstaan en ontbijt maken, dit interview afnemen, een bekende tegenkomen in de supermarkt. Iedere inspanning of uitdaging, iedere beweging uit rust weg, is stress. Zelfs dingen die we leuk vinden, zoals dansen, joggen, iemand leren kennen, is stress: zogeheten ‘goede stress’. We zijn ervoor gemaakt om stress te verwerken. Onder goede stress kunnen we zelfs dag en nacht werken zonder problemen.

    Ook na acute stress, zoals een familielid dat geneest van Corona of een auto-ongeluk dat goed afloopt, volgt natuurlijkerwijze ontspanning, dat noemen we de zogeheten stresscurve. We huilen van geluk, omdat we het hebben overleefd. We zoeken mensen op van wie we houden. We vieren feest. Ons systeem komt tot rust. Pas als we niet meer kunnen ontspannen wordt stress een probleem. En dat komt veel voor in onze huidige maatschappij. We leven in een digitaal tijdperk en in de veronderstelling ‘ben je druk, dan gaat het goed’. Dus zijn we altijd bereikbaar, verwerken de hele dag door appjes, zitten ook ’s avonds en in het weekend achter een over stimulerende laptop.

    We zijn constant in de doe-modus en luisteren niet meer naar ons lichaam en gevoel. Komen daar ook nog relatieproblemen bij, financiële druk of angst om ziek te worden, dan raakt ons systeem overbelast. Stress verandert in chronische stress, de onderliggende oorzaak van vele aandoeningen, zoals chronische vermoeidheid, burn-out of fibromyalgie. Beweeg daarom mee met de stresscurve. Van spanning naar ontspanning. Net zoals wakker zijn en slapen, zomer en winter, in- en uitademen. Het een kan niet zonder het ander.”

    Hoe kunnen we weer leren meebewegen met de stresscurve?

    Chronische stress heeft drie kenmerken:
    1. Je hebt er geen controle over
    2. Het herhaalt zich
    3. Het is onvoorspelbaar

    “Dit ervaren we nu met Corona. We weten niet welke maatregelen er volgende week genomen worden, wanneer de kinderen weer naar school kunnen, we weer aan het werk mogen of op vakantie. Er is ontzettend veel onzekerheid. En toch hebben we de vrijheid om te kiezen: wat is binnen deze situatie goed voor mij en wat niet? Wat geeft mij kracht? Er is niet één truc: iedereen heeft iets anders nodig.

    De grootste fout die je als therapeut kunt maken is je cliënt vertellen wat hij of zij moet doen. Jouw advies naleven houdt die persoon even vol, om vervolgens terug te vallen in oude patronen en niet meer terug te komen. De vraag is dus: wat heeft je cliënt nodig? Of wat heb jij nodig, als het over jezelf gaat? Gezond eten, bewegen, liefdevolle emoties cultiveren, yoga, zinvolle tijdsbesteding, mediteren, tijd doorbrengen met vrienden? Zo neem je controle over je leven.

    Kijk altijd naar: minder stress en meer herstel. Wellicht heb je meer slaap nodig, knuffels of een goed boek om tot rust te komen. Misschien is die ene afspraak nu teveel. En moet je huis vandaag echt schoon gemaakt zijn? Moeten je e-mails nu beantwoord worden? Een stresssituatie vergt een strategie.”

    Hoe breng je zo’n strategie in de praktijk? Hoe krijg je jezelf of je cliënt bijvoorbeeld achter de laptop vandaan, als het hele leven zich daar nu af lijkt te spelen?

    “Tussen stress en de stressreactie zit bewuste waarneming. Als je luistert naar je lichaam, voel je misschien dat je gespannen schouders hebt, ’s nachts wakker ligt of problemen hebt met je spijsvertering. He, ik heb stress, merk je dan op. Hoe erg is het? Kan ik nog plezier beleven, lachen en omschakelen van spanning naar ontspanning? Zo niet, dan weet je dat je uit balans bent. De vraag is vervolgens: hoe ga je daarmee om? Negeer je het? Probeer je krampachtig te ontstressen, waardoor je nog meer stress hebt? Of neem je regie over je leven?

    We willen vaak weg van dat wat moeilijk is. Maar we vinden geen innerlijke rust als we het leven vermijden. Maak van je stresssysteem geen vijand, maar zie je symptomen als wegwijzers, dan kun je ze benutten. Je lichaam vertelt je iets. De vraag is dan: wat heb je nodig? Waar lig je wakker van? Hoe verminder je spanning in je lijf? Als je ernaar leert luisteren, verander je de relatie met je symptomen. Neem kleine stapjes. Wil je bijvoorbeeld meer bewegen? Schaf niet meteen een abonnement op de sportschool aan, maar wandel elke avond een kwartiertje na het eten. Anders houd je het maar een week of twee vol. Geef jezelf een jaar om een gezonder leven op te bouwen, dan kun je de veranderingen integreren.

    Ook heel belangrijk: onderzoek je waarden. Wat voor mens wil ik zijn? Hoe wil ik mijn leven leiden? Veel mensen zijn vooral gericht op de buitenwereld en leven volgens (zelf gecreëerde) maatschappelijke verwachtingen, zoals ‘altijd bereikbaar zijn’. Stel jezelf de vraag: past dat bij mij? En neem dan de verantwoording om dingen te veranderen. Je kunt je leven nooit controleren, maar je bootje wel richting geven.

    Hoe meer je in contact komt met je eigen waarden, hoe meer je ze gaat uitdrukken. Verbind je je bijvoorbeeld met de waarden ‘vrijheid’ en ‘ontspanning’, dan zal je vanzelf minder slaaf zijn van je telefoon. Want je krijgt wel steeds adrenalinekicks als je weer een ‘like’ hebt op je post of appje terug van je geliefde, maar je mist de vreugde van diepe ontspanning, van niets te hoeven doen. En dat is nu juist waar je je pijlers op gericht hebt.”

    Dus in plaats van ‘ik wil niet meer gestresst zijn’ zeg je ‘ik wil een ontspannen mens zijn’.

    “Precies. Anders staat stress centraal en moet je weer iets. ‘Ik wil ontspannen zijn’ is een antwoord op de vraag: wat voor mens wil ik zijn? Dan raak je een diepere laag in jezelf, waar transformatie mogelijk is.”

    Een crisis als Corona biedt dus een kans om te transformeren.

    “Ja. Het legt een vergrootglas op ons bestaan en dat kunnen we benutten. We worden geconfronteerd met onszelf en onze gezondheid. We zitten thuis, alleen of met ons gezin, met wie we opeens heel veel tijd doorbrengen. Onderliggende (interne) conflicten die onder andere door consumptiegedrag toegedekt waren worden zichtbaar.

    Levensvragen komen naar boven: ben ik tevreden met mijn relatie? Hoe gaan we met de kinderen om? Leef ik gezond? Ook hier is het een kwestie van kijken naar je waarden. Wat betekent gezondheid voor mij? Hoe cultiveer ik een liefdevolle relatie? Wat geeft mijn leven betekenis? Waardes bepalen is overigens niet makkelijk: soms zijn ze met elkaar in conflict: je wilt intimiteit, maar ook afstand bewaren om anderen te beschermen. Je wilt een comfortabel leven, maar niet dat de aarde daaronder lijkt.

    Acceptatie is de sleutel: ja, ik leef in gevecht. Een deel van mij wil veranderen en een deel niet. Elk deel wil gehoord worden, heeft recht van spreken. Dat betekent misschien dat je de ene dag groentesoep eet en een ommetje maakt, en de volgende dag jezelf toestaat om een glas wijn te drinken en op de bank te hangen. Maak voor jou integere keuzes en vind de balans.”

    Wat kunnen we als maatschappij doen om deze crisis te benutten?  

    “Soms willen we eerst anderen en de maatschappij veranderen, maar we kunnen alleen maar bij onszelf beginnen. Dus vraag jezelf eerst af: wat kan ik doen? Jouw individuele keuzes hebben uiteindelijk invloed op de maatschappij. Uit de psychosociale psychologie en resonantie-wetten weten we dat een persoon een hele reactieketen kan veroorzaken. We zijn namelijk allemaal met elkaar verbonden. Rook ik, dan is de kans groter dat mijn partner of mijn beste vriend ook rookt. Stop je met roken, dan kan je een positieve reactieketen veroorzaken. Een gezonde gemeenschap bestaat uit gezonde individuen.

    We hebben ook maatschappelijk immuunsysteem. Dat wordt nu, tijdens de Coronacrisis, heel zichtbaar. Het nodigt ons uit om kritisch te kijken naar hoe we bijvoorbeeld omgaan met beweging, stress op de werkvloer, dieren en met de indeling van onze leefruimte. Welke omstandigheden hebben wij als maatschappij gecreëerd, waardoor het virus zich zo snel verspreidt? Hoe kan dat anders en wat kan ik daarin betekenen? Als iedereen zich dat afvraagt, kan zowel het individu als de maatschappij transformeren. Daartoe nodigt Corona uit, want het virus weerspiegelt onze verbondenheid: we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.”

    ————————————————————————————————————

    Gerhard geeft bij ons les in Medische Basiskennis en de volgende (online) nascholingen:
    Stress, een integrale visie
    – Burn-out, een integrale visie
    – Holistische Principes
    – Transities
    Bekijk hier zijn gratis webinar ‘Crisis als kans‘ terug op Vimeo

    Dit artikel is geschreven door:
    Marijke van der Linde – journalist, copywriter, eindredacteur en schrijfdocent

    Marijke schrijft graag scenes, korte verhalen, sprookjes en gedichten en volgt regelmatig creatieve schrijfcursussen aan de Schrijversvakschool in Amsterdam en het Utrechts Centrum voor de Kunsten. Meer weten? Bezoek haar website: www.tikmachine.nl

    Beeld: Rachel Ecclestone

  • Info
  • Bedrijf
  • Contact
  • Conamore B.V.
    Transformatorweg 30
    1014AK Amsterdam
    085 401 9368 info@conamore.com
  • Volg ons
  • Wij gebruiken cookies op deze site om de gebruikerservaring te verbeteren.
    Lees hier hoe wij omgaan met deze data.